Özbəkistan 4,7 milyard dollar dəyərində altı enerji sazişi imzalayıb.
Renewables.az Euronews-a istinadən xəbər verir ki, Daşkənddə imzalanan sazişlər ümumilikdə 3 000 MVt yeni generasiya gücünün yaradılmasını və 400 MVt enerji saxlama sistemlərinin qurulmasını əhatə edir.
Layihələrdə Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının "Acwa" və "Saudi Tabreed", Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) "AMEA Power", Yaponiyanın "Toyota Tsusho" və "Sojitz", Fransanın EDF, Qətərin "Nebras Power", eləcə də "StorEn" və "CRE International" şirkətləri iştirak edir.
Prezident Şavkat Mirziyoyevin sözlərinə görə, Özbəkistan son 10 ildə enerji sektoruna 35 milyard dollar investisiya cəlb edib. Bununla belə, o, elektrik stansiyalarının yerləşdiyi ərazilərin investorlar tərəfindən müstəqil seçilməsinin generasiya güclərinin müəyyən bölgələrdə cəmləşməsinə və digər ərazilərdə ötürücü şəbəkə xərclərinin artmasına səbəb olduğunu bildirib.
“Bizə ayrı-ayrı elektrik stansiyaları deyil, vahid enerji sistemi lazımdır”, – deyə dövlət başçısı vurğulayıb.
Bundan sonra yeni layihələrin elektrik şəbəkəsinə qoşulma imkanları və elektrik enerjisinin satınalma şərtləri əvvəlcədən açıqlanmaqla rəqabətli tenderlər vasitəsilə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Ümumi gücü 2 200 MVt olan altı günəş və külək enerjisi layihəsi də ayrıca tenderə çıxarılacaq.
Ölkənin 2050-ci ilədək enerji inkişafını əhatə edən ilk Milli Enerji Baş Planının 2027-ci ilin iyulunadək hazırlanması, elektrik şəbəkəsinə qoşulma imkanlarını əks etdirən xəritənin isə gələn ilin martında təqdim edilməsi planlaşdırılır.
2030-cu ilədək enerji gücünün 22 GVt artırılması hədəflənir
Bununla yanaşı, enerji avadanlıqlarının yerli istehsalını artırmaq məqsədilə ümumi dəyəri 850 milyon dollar olan 12 istehsal layihəsi təklif edilib.
Dünya Bankının Mərkəzi Asiya üzrə bölmə direktoru Naci Benhassine bildirib ki, ölkənin sürətli iqtisadi inkişafı üçün yeni generasiya gücləri ilə yanaşı, elektrik enerjisinin ötürülməsi və paylanması infrastrukturunun da genişləndirilməsi vacibdir.
Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyasının Özbəkistan və Türkmənistan üzrə ölkə meneceri Neil McKain isə enerji səmərəliliyinin artırılmasını əsas prioritetlərdən biri kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, Özbəkistan iqtisadiyyatı hələ də yüksək enerji tutumluluğu ilə xarakterizə olunur.
Özbəkistanda daha iki atom elektrik stansiyası tikilə bilər
Prezident Şavkat Mirziyoyev ölkədə ikinci və üçüncü atom elektrik stansiyalarının (AES) tikintisinin planlaşdırıldığını açıqlayıb. İkinci layihə üzrə potensial investorlarla danışıqların şənbə günü keçirilməsi nəzərdə tutulub.
Ölkənin ilk AES-i Rusiyanın Rosatom şirkətinin iştirakı ilə Cizzax vilayətində inşa edilir. Stansiyanın tikintisinə 2026-cı ilin iyununda başlanılıb.
Layihə iki böyük və iki kiçik reaktorun tikintisini nəzərdə tutur. Stansiyanın ümumi gücünün 2 110 MVt olması planlaşdırılır. Layihənin dəyəri 9,5 milyard dollaradək qiymətləndirilir. İlkin texniki istismara buraxılışın
2029-cu ildə, layihənin tam başa çatdırılmasının isə 2034–2035-ci illərdə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Digər iki atom elektrik stansiyasının potensial tərəfdaşları, dəyəri və tikinti qrafiki hələ açıqlanmayıb.
Neft-qaz sektoruna da xarici investisiyalar cəlb olunur
Ölkədə təbii xammalın daha dərindən emal edilməsi də nəzərdə tutulur. Bu çərçivədə Buxara vilayətində metanoldan olefinlərin istehsalı layihəsinin həyata keçirilməsi, iki neft emalı zavodunun modernləşdirilməsi və mayeləşdirilmiş neft qazının paylanmasına özəl sektorun cəlb edilməsi planlaşdırılır.
Özbəkistandan Avropaya yaşıl enerji ixracı planı
Prezident Mirziyoyev Qazaxıstan və Azərbaycan üzərindən Avropaya bərpa olunan elektrik enerjisinin ixracı ilə bağlı planların irəlilədiyini bildirib.
Təklif olunan Xəzər Yaşıl Enerji Dəhlizi (Caspian Green Energy Corridor) Xəzər dənizini keçməklə Cənubi Qafqaz və Qara dəniz vasitəsilə Avropaya elektrik enerjisi ötürülməsini nəzərdə tutur. Layihə Asiya İnkişaf
Bankı və Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankı tərəfindən dəstəklənir.
Hazırda dəhliz layihəsi texniki-iqtisadi əsaslandırma mərhələsindədir.
İnvestorlar islahatların davam etdirilməsini istəyirlər
Özbəkistan rəhbərliyi enerji sektoruna investisiyaların cəlb edilməsi qarşısında bürokratiya və korrupsiya kimi maneələrin qaldığını etiraf edib. Bu problemlərin, o cümlədən torpaq sahələrinin ayrılması və elektrik şəbəkəsinə qoşulma məsələlərinin həlli üçün Prezident Administrasiyasının rəhbəri Səida Mirziyoyevanın sədrliyi ilə yeni Enerji İnvestorları Şurası yaradılacaq.
Acwa şirkətinin təsisçisi və sədri Məhəmməd Əbunəyyan Özbəkistanın maliyyə və kapital bazarlarında islahatların aparılmasının vacibliyini vurğulayıb. O, gələcək layihələrdə yerli işçi qüvvəsindən və yerli təchizatçılardan istifadəyə dair tələblərin gücləndirilməsini də təklif edib.
BƏƏ-nin Masdar şirkətinin baş icraçı direktoru Məhəmməd Cəmil Əl-Ramahi isə şirkətin 2019-cu ildən bəri Özbəkistanın enerji sektoruna 2 milyard dollardan çox investisiya yatırdığını, 2 GVt-dan artıq bərpa olunan enerji gücü yaratdığını və əlavə 2 GVt gücündə layihələrə öhdəlik götürdüyünü bildirib.
O, investisiyaların davam etdirilməsi üçün dövlət siyasətində, tənzimləyici çərçivədə və müqavilə şərtlərində proqnozlaşdırıla bilənlik, etibarlılıq və sabitliyin təmin olunmasının vacibliyini qeyd edib.
