Qlobal külək enerjisi sənayesi 2025-ci ildə 165 giqavat (GVt) yeni külək enerjisi gücü quraşdıraraq rekord nəticə əldə edib.
Renewables Qlobal Külək Enerjisi Şurasının (GWEC) "Qlobal Külək Enerjisi Hesabatı 2026"ya istinadən araşdırıb ki, bu göstərici əvvəlki illə müqayisədə 40 faiz artım deməkdir.
Beynəlxalq neft və qaz bazarlarında tədarük şokları və qiymətlərin sürətlə artdığı bir dövrdə dərc olunan hesabat göstərir ki, külək enerjisi sənayesi enerji keçidinin əsas dayaqlarından biri kimi sürətlə böyüməyə davam edir.
Qlobal güc 1 299 GVt-a yüksəlib
2025-ci ilin sonuna qədər dünyada külək enerjisinin ümumi qoyuluş gücü 1 299 GVt-a çatıb. Hazırda 138 ölkə iqtisadiyyatını külək enerjisi vasitəsilə təmin edir.
Çin və Hindistanın liderliyi ilə Asiya bazarı 131 GVt yeni gücü istifadəyə verərək qlobal artımın 80 faizini təşkil edib. Eyni zamanda Avropa, Şimali Amerika, Afrika və Yaxın Şərq regionları gözləntilərin əksinə olaraq əhəmiyyətli həcmdə yeni külək layihələri həyata keçirib.
Hesabata görə, Asiyanın iki ən böyük bazarı olan Çin və Hindistan birlikdə 2025-ci ildə 126 GVt-dan çox yeni külək enerjisi gücü əlavə edib. Çin təkbaşına 120 GVt-dan çox, Hindistan isə rekord 6,3 GVt yeni güc quraşdıraraq illik quraşdırmaları demək olar iki dəfə artırıb.
Avropada külək enerjisi 300 GVt həddini keçib
Avropada ümumi quraşdırılmış külək enerjisi gücü 300 GVt səviyyəsini ötüb. Qitə üzrə 19,1 GVt yeni güc istifadəyə verilib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 16 faiz artım deməkdir. Artım əsasən Almaniya və Türkiyədə müşahidə olunan güclü inkişaf hesabına baş verib.
Avropa İttifaqının (Aİ) 27 üzv dövləti birlikdə 15,1 GVt yeni güc quraşdırıb. Bununla belə, bu göstərici Aİ-nin 2030-cu il enerji və iqlim hədəflərinə çatmaq üçün tələb olunan orta illik artım tempindən aşağı qalır. ABŞ-da quruda külək enerjisi quraşdırmaları illik hesabla təxminən 7 GVt artaraq güclü iqtisadi əsaslara malik sektorun inkişaf potensialını nümayiş etdirib.
Ümumilikdə, 2025-ci ildə külək enerjisi sənayesi tarixində ən yüksək illik artım qeydə alınıb:
- 155,3 GVt yeni quruda külək enerjisi gücü (+42 %)
- 9,3 GVt yeni dəniz külək enerjisi gücü (+16 %)
Beləliklə, qlobal külək enerjisi gücü bütün qitələr üzrə yayılaraq 1 299 GVt-a çatıb və ötən il 57 ölkə yeni külək turbinləri quraşdırıb.
1 GVt-dan çox yeni güc quraşdıran ölkələr
2025-ci ildə 1 GVt-dan çox yeni külək enerjisi gücü istifadəyə verən ölkələr bunlardır:
- Çin: 120,5 GVt;
- ABŞ: 6,9 GVt;
- Hindistan: 6,3 GVt;
- Almaniya: 5,7 GVt;
- Braziliya: 2,3 GVt;
- Türkiyə: 2,1 GVt;
- İsveç: 1,8 GVt;
- İspaniya: 1,6 GVt;
- Səudiyyə Ərəbistanı: 1,5 GVt;
- Fransa: 1,4 GVt;
- Böyük Britaniya: 1,3 GVt;
- Avstraliya: 1,2 GVt;
- Çili: 1,2 GVt;
- Finlandiya: 1,0 GVt;
Çin liderliyini qoruyur
Yeni quraşdırmalar üzrə Çin ABŞ, Hindistan, Almaniya və Braziliyanı qabaqlayaraq birinci yerdə qərarlaşıb. Bu beş bazar birlikdə 2025-ci ildə qlobal artımın 86 faizini, ümumi quraşdırılmış gücün isə 75 faizini təşkil edib.
Asiya–Sakit okean regionu 80 faiz qlobal bazar payı ilə külək enerjisi inkişafında lider mövqeyini daha da gücləndirib. Çin 2025-ci ildə rekord 120,5 GVt yeni güc əlavə edərək 2030-cu ilə qədər emissiya pik həddi və 2060 karbon neytrallığı hədəflərinə doğru irəlilədiyini nümayiş etdirib.
Hindistan isə qeyri-qalıq enerjisi gücünü 2030-cu ilə qədər 500 GVt-a çatdırmaq planı çərçivəsində illik quraşdırmaları 3,4 GVt-dan 6,3 GVt-a yüksəldərək 86 faiz artım əldə edib.
Afrika və Yaxın Şərqdə rekord nəticələr
Afrika və Yaxın Şərq regionu 2025-ci ildə yeni rekord quraşdırmalarla yadda qalıb. Artım əsasən Cənubi Afrikada bazarın bərpası və Səudiyyə Ərəbistanında sürətli inkişaf hesabına baş verib. Səudiyyə Ərəbistanındakı 1 500 MVt gücündə "Dawadmi" Külək Elektrik Stansiyası 2025-ci ildə 1.338 ABŞ dolları/kVt-saat səviyyəsində dünyanın ən ucuz külək enerjisi layihəsi kimi rekord müəyyən edib.
Regionda planlaşdırılan yeni istehsal müəssisələri fonunda Yaxın Şərqin 2026–2030-cu illər arasında 18 GVt-dan çox quruda külək enerjisi gücü əlavə edəcəyi gözlənilir.
2025-ci ildə illik quraşdırmalarda nisbi azalma yalnız Latın Amerikası və Karib hövzəsində müşahidə olunub. Braziliyada 2,3 GVt yeni güc quraşdırılsa da, elektrik enerjisinə zəif tələbat və istehsal məhdudiyyətləri layihələrin tempini azaldıb.
Quruda külək bazarı sürətlə genişlənir
Çin 2025-ci ildə 110 GVt-dan çox quruda külək enerjisi gücü quraşdıraraq qlobal göstəricinin 73 faizini təmin edib. Ölkədə bazar yönümlü qiymət mexanizmi çərçivəsində əlavə 124 GVt gələcək layihə təsdiqlənib.
ABŞ təxminən 7 GVt, Hindistan 6,3 GVt, Almaniya 5,2 GVt, Braziliya isə 2,3 GVt yeni quruda külək enerjisi gücü əlavə edib.
Dünya üzrə hərraclar vasitəsilə ayrılan yeni quruda külək enerjisi gücü 32,8 GVt olub ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 39 faiz azalma deməkdir.
Dəniz külək enerjisi 100 GVt həddinə yaxınlaşır
2025-ci ildə dünya üzrə 9,2 GVt yeni dəniz külək enerjisi şəbəkəyə qoşulub və ümumi quraşdırılmış güc 92,3 GVt-a çataraq tarixi 100 GVt həddinə yaxınlaşıb. Çin 6,6 GVt, Avropa isə təxminən 2 GVt yeni dəniz külək enerjisi gücü istifadəyə verib, Böyük Britaniya isə 1 GVt-dan çox güc qoşub.
Eyni zamanda, 2025-ci ildə 11,4 GVt gələcək dəniz külək enerjisi layihələri üzrə tenderlər keçirilib. Bu göstəricinin azalması Avropada uğursuz hərraclar, ABŞ-da layihə ləğvləri və Çində bazar mexanizmlərində dəyişikliklərlə əlaqələndirilir.
2 teravatlıq dövrə doğru
GWEC Market Intelligence-in proqnozuna görə, 2026–2030-cu illər arasında dünyada ümumilikdə 969 GVt yeni külək enerjisi gücü istifadəyə veriləcək və illik orta artım 194 GVt təşkil edəcək. Bu isə 5,2 faiz orta illik artım tempinə bərabərdir.
2026-cı ildə yeni quraşdırmaların təxminən 63 faizinin Çin tərəfindən təmin ediləcəyi gözlənilsə də, onilliyin sonuna doğru bazarın daha çox şaxələnəcəyi proqnozlaşdırılır. Cənub-Şərqi Asiya, Mərkəzi Asiya, Afrika və Yaxın Şərq regionlarında sürətli inkişaf nəticəsində qlobal artımın yarıdan çoxunun Çin xaricindəki bazarlardan gələcəyi gözlənilir.
Proqnozlara əsasən, qlobal külək enerjisi gücü 2029-cu ildə tarixi 2 teravat həddini keçəcək — bu isə 2023-cü ildə 1 teravat səviyyəsinin aşılmasından cəmi altı il sonra baş verəcək.
